1. Pagina's en beeldschermen op het Internet

Marc van Oostendorp

Hoofdstuk uit het boek, oorspronkelijk verschenen bij A.W. Bruna Informatica, 1996.

Een Web-pagina maken is niet moeilijk. Wanneer u met een standaard-tekstverwerker zoals Microsoft Word of WordPerfect kunt omgaan, kunt u ook een eenvoudige pagina maken voor publikatie op het Internet. U hoeft niets te weten over programmeren en bijna niets over het Internet. Wanneer u enkele standaardtechnieken beheerst, heeft u uw eerste pagina in een mum van tijd in elkaar gezet.

Een goede Web-pagina maken is al wat lastiger. U hebt dit ongetwijfeld gemerkt als u wel eens wat pagina's op het Internet bekeken heeft. Het blijkt niet iedereen gegeven om een pagina schrijven die de beschikbare informatie tegelijkertijd inzichtelijk en aantrekkelijk weet te presenteren, zodat de lezer meteen weet waar hij kan vinden wat hij zoekt, terwijl hij tegelijkertijd niet achteloos aan uw boodschap voorbijgaat. Er zijn veel mooie en populaire pagina's op het Internet, maar er zijn ook pagina's die niemand leest. Het is zaak te zorgen dat uw werk tot de eerste categorie behoort.

Een goede Web-site, een verzameling bij elkaar horende Web-pagina's, opzetten, vraagt oefening, geduld en creativiteit. Sommige grote bedrijven -- vooral in Amerika -- besteden miljoenen guldens aan opzet en onderhoud van hun presentaties op het Web. Complete teams specialisten op het gebied van grafische vormgeving, tekstredactie en computertechniek werken daar samen om grote, doorlopend ververste informatiekanalen in stand te houden.

Het aardige van het Internet is echter dat zoveel geld en mankracht nog steeds niet per se nodig zijn om een populair en interessant plekje op het Internet te bouwen. Nog steeds verschijnen er elke dag Web-sites die gemaakt zijn door particulieren of door kleine bedrijven, en die de vergelijking met de grote sites met glans kunnen doorstaan. Een individu met een briljant idee kan nog steeds honderdduizenden bezoekers per maand meer trekken dan een groot concern met een ongeïnspireerd bundeltje pagina's. Wat dit betreft is het Internet nog steeds een democratisch medium.

In dit boek doe ik u enkele technieken van de hand waarmee u zelf aan de slag kunt om zo'n niet al te grote site te maken. Dat u daarmee ook meteen duizenden bezoekers per dag zult trekken, kan ik uiteraard niet garanderen -- daarvoor hangt veel af van de kwaliteit van uw eigen ideeën. Maar ik help u hier wel die ideeën te ontwikkelen en ze uiteindelijk ook uit te voeren. Wanneer u dit boek uit heeft, moet u in staat zijn zelfstandig een goede Web-site te maken die de vergelijking met andere plaatsen op het Internet kan doorstaan.

Veel techniek hoeft u daarvoor niet te leren. Web-pagina's zijn gecodeerd in een systeem dat HTML heet (hypertext markup language). HTML geeft de coderingen waardoor elke Web-programma van elke gebruiker waar ook ter wereld, weet dat u een bepaald woord vetgedrukt wilt hebben, of cursief, of in een groter lettertype. Tot iets meer dan een jaar geleden was het nog nodig om al die codes te kennen voordat u een eigen pagina kon maken. Tegenwoordig is dat niet meer zo. U kunt een woord op uw eigen scherm vet maken zoals u dat in uw tekstverwerker zou doen, en een speciaal programma zorgt ervoor dat de juiste HTML-codes worden ingevoegd. Zeker in het begin is kennis van die codes dan ook helemaal niet nodig. Pas in de tweede helft van dit boek, als we al wat meer geavanceerde onderwerpen behandelen, zal een beetje HTML om de hoek komen kijken.

U hoeft dus geen computerdeskundige te zijn om Web-pagina's te kunnen maken. Ik ga er wel van uit dat u al een tijdje over een Internet-aansluiting beschikt en dat u regelmatig Web-pagina's heeft bekeken met minstens een van de twee programma's Netscape Navigator of Microsoft Internet Verkenner.

Ook terwijl u bezig bent met uw eigen werk, raad ik u aan om af en toe – bijvoorbeeld een keer in de week – een uurtje tussendoor vrijaf te nemen om wat Web-pagina's te bekijken. Een kunst leer je het best door hem af te kijken. Dat geldt ook voor de kunst van het Web-ontwerp.

Een goede Web-ontwerper heeft zowel de nieuwste versie van Netscape Navigator als van Microsoft Internet Verkenner op zijn computer staan. Hoewel de twee fabrikanten elkaar scherp in de gaten houden en de een geen nieuwe mogelijkheid kan invoeren zonder dat de ander hem binnen enkele maanden overneemt zijn er toch altijd kleine verschillen in de manier waarop de twee programma's uw pagina's weergeven. Om het eindresultaat van uw werk te kunnen beoordelen, is het dus nodig om uw pagina's even in beide programma's te openen.

De nieuwste versie van Netscape Navigator is op te halen van het adres http://home.netscape.com. Het best kunt u een zogenaamde Gold-editie ophalen; hierin is een editor gebouwd die we in de eerste hoofdstukken van dit boek zullen gebruiken.

de nieuwste versie van Microsoft Internet Verkenner is te vinden op de Web-pagina's van Microsoft: http://www.microsoft.com. De Internet Verkenner was op het moment van schrijven gratis. Netscape Navigator Gold is dat ook voor particulieren of voor mensen die werken voor non-profitinstellingen of in het onderwijs; anderen moeten een (niet te groot) bedrag betalen.

Wereldwijd Web: een inleiding

Het wereldwijde web is pas een paar jaar oud. Aan het begin van de jaren negentig voelden enkele onderzoekers bij CERN, een natuurkundig onderzoeksinstituut in Zwitserland dat werkt met een reusachtige deeltjesversneller, de behoefte aan een medium om alle informatie die uit hun dure experimenten kwam snel en overzichtelijk te kunnen publiceren voor hun collega's en hun vakgenoten. Het Internet was daarvoor het meest aangewezen medium, omdat op die manier onderzoekers wereldwijd kennis konden nemen van de resultaten. Het probleem met het Internet was op dat moment echter dat het nog moeilijk te bedienen was. Op dit probleem moest een oplossing gevonden worden. De Engelsman Tim Berners-Lee vond die oplossing na enige tijd: het wereldwijde web was geboren.

Binnen die paar jaar is het Web, samen met elektronische post, tot de allerpopulairste toepassingen van het Internet gaan behoren. Er zijn op dit moment zeker 70 miljoen informatiepagina's te vinden; waarschijnlijk ligt het aantal dichter in de buurt van de 150 miljoen.

Ondertussen zijn de mogelijkheden op het Web ook enorm gegroeid. In het begin bestonden pagina's op het Web uit alleen tekst. Tegenwoordig is er veel meer mogelijk: allerlei soorten van afbeeldingen en multimedia-elementen kunnen ook in een presentatie op het Web worden opgenomen. Een ander verschil met het recente verleden is dat de laatste jaren grote ondernemingen zich op het Web gestort hebben. Dat heeft het aangezicht van dat Web, alsmede de technieken die erop gebruikt kunnen worden ernstig bepaald.

Toch zijn de mensen die het Web ooit hebben opgezet nog steeds actief. Ze zijn bijvoorbeeld betrokken bij het World Wide Web Consortium dat zich bezig houdt met de standaardisering van het Web, dat jaarlijks een groot internationaal congres belegt en dat bovendien gesteund wordt door de meeste grote bedrijven die bladerprogramma’s uitbrengen of anderszins van het Web proberen te leven. Natuurlijk heeft het Consortium een eigen site, die u vindt op het adres http://www.w3.org/.

Programma's om Web-pagina's te maken

Volgens sommige mensen komt er een dag waarop we geen speciale programma's nodig hebben om Web-pagina's te maken omdat u alles met uw eigen vertrouwde tekstverwerker kunt doen. Volgens sommige mensen is die dag zelfs niet ver meer. Er zijn zelfs mensen die beweren dat die dag al is aangebroken.

Inderdaad zijn er zowel voor Word als voor WordPerfect faciliteiten waarmee u uiterst gemakkelijk een eenvoudige Web-pagina kunt samenstellen. Voor Word heeft de firma Microsoft een -- gratis -- programma uitgebracht, Internet Assistant, dat moeiteloos samenwerkt met Word: u maakt een tekst aan zoals u dat gewend bent, en vervolgens zet de Internet Assistant deze tekst om in het formaat dat nodig is om het op het Web te publiceren.

WordPerfect is overigens al een stapje verder. In de nieuwste versie (versie 7.0) van dit programma zitten de mogelijkheden om op het Web te publiceren standaard ingebouwd. U kunt elke tekst zonder meer opslaan als Web-pagina.

Pagina's voor het Web maken is iets anders dan het maken van pagina's die op papier moeten worden afgedrukt. Gewone tekstverwerkers zijn vooral sterk in het laatste maar wij gaan ons hier bezig houden met het eerste. Het is mogelijk, en zelfs waarschijnlijk, dat deze situatie gaat veranderen. Voorlopig is het volgens mij echter nog niet zo ver.

We beperken ons dus tot de programma's die speciaal bedoeld zijn om Web-pagina's te maken. Een goede en altijd actuele lijst van dergelijke programma's vindt u bij bij Yahoo, de grootste catalogus van Web-pagina's. Op het adres http://www.yahoo.com/Computers_and_Internet/Internet/World_Wide_Web/HTML_Editors/MS_Windows/ staan (vrijwel) alle programma's die via het Internet te verkrijgen zijn. Door op de naam van een produkt te klikken wordt u geleid naar de pagina's van het bedrijf of de particulier die het desbetreffende programma aanbiedt.

Shareware en freeware

Er zijn ruwweg drie soorten software die via het Internet worden verspreid.

De eerste soort is freeware . Het Engelse woord free betekent gratis. Zoals de naam dus al zegt, zijn deze programma's door de makers geheel gratis vrijgegeven. Zij doen dit bijvoorbeeld om reclame te maken voor zichzelf, of uit idealistische motieven, omdat ze menen dat iedereen gratis programma's moet kunnen gebruiken.

De tweede soort is shareware. Deze categorie is verreweg het grootst. Shareware kunt u in de regel eerst enige tijd gratis gebruiken om het te testen. Na een tijdje -- meestal na enkele weken -- wordt u geacht te betalen. Sommige shareware houdt er na die testperiode ook definitief mee op, of begint u lastig te vallen met allerlei waarschuwingen dat u betalen moet. Andere programma's werken ook na de testperiode nog door en doen alleen moreel een beroep op u om de programmeurs te ondersteunen in hun werk.

De derde categorie via het Internet verspreide programma's zijn zogenaamde demo's -- gratis verspreide gekortwiekte versies van gewone, commerciële programma's. Met een demo kunt u niet alles wat u met het echte programma kan. Maar zoals de naam al zegt krijgt u in ieder geval een indruk van de functionaliteit van het programma.

Zoals ik hierboven heb uitgelegd, ligt aan Web-pagina's altijd een techniek ten grondslag die HTML heet. Er zijn gelukkig enkele programma's beschikbaar waarvoor het niet nodig is om veel HTML te kennen. Hieronder som ik de belangrijkste op:

Het is overigens wel het gemakkelijkst wanneer u gebruik maakt van Netscape Gold, maar zeker niet absoluut noodzakelijk. Ook wanneer u besluit een ander programma te gebruiken zullen de meeste van de volgende tips nuttig zijn.

Naast de genoemde zogenaamde WYSIWYG-systemen -- de afkorting staat voor what you see is what you get, het resultaat ziet er precies hetzelfde uit als wat u op je scherm ziet terwijl u de pagina maakt -- zijn er ook programma's die gebruiker helpen met HTML te werken, de techniek die ten grondslag ligt aan het Web. Dit soort programma's noemt men HTML-editors. Werken met HTML-editors is wat lastiger omdat u als gebruiker meer technische kennis nodig heeft. Wanneer u die kennis eenmaal heeft, zijn deze programma's echter onmisbaar om uw pagina's tot in het uiterste te perfectionneren. In hoofdstuk 4 zal ik ingaan op het gebruik van enkele populaire HTML-editors.

Werken met Netscape Navigator Gold

Ik ga er vanuit dat u een recente Gold-editie van de Netscape Navigator hebt opgehaald en dat u deze hebt geïnstalleerd. Ik ga er ook vanuit dat u in ieder geval met het Web-bladergedeelte van dit programma kunt werken.

Vanuit dit bladergedeelte zijn er verschillende manieren om in de Editor te komen:

  1. U kunt klikken op de knop Edit. De pagina die u op dit moment ziet in het bladergedeelte wordt dan geopend in het tekstverwerkingsgedeelte.
  2. Kies de mogelijkheid Edit Document in het menu File om hetzelfde effect te bereiken: de huidige pagina wordt geopend in het tekstverwerkingsgedeelte.
  3. Kies de mogelijkheid New Document in hetzelfde menu File om een geheel nieuwe pagina te maken.

De laatste mogelijkheid geeft weer drie verschillende keuzen: Blank (blanco), From template (van een model), From wizard (met een wizard). De eerste mogelijkheid zullen we in de rest van dit boek meestal kiezen: hij biedt u de kansen om een pagina werkelijk helemaal naar uw eigen inzichten in te richten. In deze paragraaf wil ik kort ingaan op de andere twee mogelijkheden, omdat ze u de kans geven op een heel eenvoudige manier een uiterst eenvoudige pagina te creëren. Zo krijgt u in ieder geval een eerste gevoel voor de manier waarop we Web-pagina's gaan maken.

Voor allebei de mogelijkheden is het overigens nodig om verbinding te hebben met het Internet, omdat bij allebei de mogelijkheden informatie wordt opgehaald van de eigen Web-locatie van de firma Netscape. Voor het maken van blanko pagina's is het niet nodig om een dergelijk contact te hebben. U kunt op uw eigen computer met Netscape een complete pagina maken en vervolmaken zonder enige verbinding met het Internet te leggen. Alleen wanneer u werkt met modellen (templates) of met wizards is het nodig om een Internet-verbinding aan te leggen.

Werken met de wizard van Netscape

Een pagina maken met een wizard is daarbij het allereenvoudigst. De term wizard (een Engels woord dat tovenaar betekent) kent u misschien wanneer u veel Windows-programma's gebruikt. Een wizard is een hulpprogrammaatje dat u stap voor stap door een ingewikkelde procedure heen helpt. In dit geval is die ingewikkelde procedure het aanmaken van een eenvoudige Web-pagina.

U klikt op de mogelijkheid From Wizard in het deelmenu New Document in het menu File.

U wordt nu verbonden met een speciaal gedeelte van de site van Netscape dat u helpt bij het maken van uw eerste pagina. Het is overigens absoluut noodzakelijk dat u op dit moment verbonden met het Internet, want de Wizard komt live tot u vanuit Amerika:

U ziet nu drie zogenaamde frames, deelvensters van het Netscape-scherm. De frames onderin het venster en rechtsboven zijn leeg. In het frame linksboven staat op dit moment een Engelstalige instructie over wat u precies op elk moment moet doen. Onderaan deze instructie vindt u een knop met daarop de tekst Start. Hierop kunt u klikken. De eigenlijke Wizard-procedure kan dan beginnen:

In het venster rechtsboven verschijnt vanaf nu een voorbeeld van de pagina die u aan het maken bent. In het venster linksboven vindt u de instructies die u dient op te volgen om te komen tot een mooie pagina.

De eerste instructie is bijvoorbeeld om een titel aan uw pagina te geven. Wanneer u op deze instructie klikt, verschijnt in het onderste frame een leeg veld waarin u de titel van uw pagina kunt invoeren.

Wanneer u vervolgens op de knop naast het veld klikt -- de knop met de tekst Apply ‘pas toe’ -- ziet u dat de pagina in het venster rechtsboven is aangepast:

Op dezelfde manier kunt u ook enkele korte tekstjes ingeven, enkele van uw favoriete koppelingen opgeven, kiezen uit een aantal kleurenschema’s en zogenaamde bullets (opsommingstekens) en horizontale lijnen uitkiezen. Helemaal onderaan in het linkervenster vindt u, wanneer u alles hebt ingevuld drie knoppen:

Wanneer u op Start Over klikt, wordt de pagina in het rechtervenster weer leeg gemaakt zodat u opnieuw kunt beginnen. Wanneer u op Back to Introduction klikt, komt u zelfs terug bij het allereerste pagina van de Wizard zodat u de inleiding nog eens op uw gemak door kunt lezen. Klikt u echter op Build dan wordt de definitieve pagina volgens de huidige specificaties aangemaakt en aan u in een apart venster getoond:

U ziet dat bepaalde informatie door Netscape zelf stilzwijgend is toegevoegd. Overigens is die informatie altijd in het Engels gesteld, zelfs wanneer u zelf alles in het Nederlands geschreven heeft. Dit geeft een mal effect, maar gelukkig kunnen we het wel veranderen. Daarvoor dient u eerst het bestand op te slaan. Hiervoor klikt u op de knop Edit. Er verschijnt dan het volgende waarschuwingsvenster:

Dit venster waarschuwt u dat hij de inhoud van de pagina -- inclusief de gebruikte afbeeldingen -- eerst van het Internet moet afhalen en op uw eigen harde schijf opslaan voordat u hem verder kunt bewerken. De pagina die u tot nu toe zag kwam nog van het Internet, van de computer van Netscape, waarop u hem gecreëerd heeft. Ook moeten in sommige gevallen koppelingen worden aangepast als een pagina van de ene computer naar de andere computer verhuist. Als u op dit moment op Save drukt worden al deze technische problemen door Netscape voor u opgelost. Eerst krijgt u echter nòg een waarschuwingsvenster te zien:

Dit venster wijst u erop dat u de auteursrechten dient te respecteren. In dit geval zult u niet snel een overtreding van enige auteursrechtelijke regel begaan omdat u immers de pagina zelf gemaakt heeft -- weliswaar heeft u daarbij gebruik gemaakt van enige elementen die Netscpae voor u aangedragen heeft, maar die elementen heeft Netscape vrijgegeven zonder auteursrechten. Wanneer u van plan bent ook in de toekomst verantwoord met andermans auteursrecht om te gaan, kunt u nu best een vinkje plaatsen voor de zin Don’t display this message again. U wordt dan voortaan niet meer elke keer met deze waarschuwing geconfronteerd.

Wanneer u nu op OK klikt, wordt u gevraagd om een naam voor uw nieuwgemaakte pagina te bedenken. Deze naam gaat altijd uit op &html& (of eventueel &htm& wanneer u gebruik maakt van Windows 3.1). Voor het overige maakt het niet veel uit hoe u het bestand noemt.

Is het bestand eenmaal opgeslagen, dan wordt het u in het Editor-venster vertoond. Hier kunt u eventueel nog wijzigingen aanbrengen in de pagina. Bijvoorbeeld kunt u een vertaling maken van de door Netscape aangemaakte gedeelten door het Engels te selecteren, te verwijderen en een Nederlandse versie in te voeren:

Om uw werk te controleren, klikt u op de knop met het stuurwiel.

De pagina wordt dan getoond in het bladergedeelte van Netscape:

Werken met modellen

Behalve met de wizard kunt u in Netscape ook pagina's maken op basis van door deze firma aangeleverde modellen. Het werken met dergelijke modellen wordt overigens pas echt interessant als u weet hoe u met afbeeldingen en andere grafische elementen moet omgaan. Toch kunnen we er nu al even van proeven. In het menu File van het bladerprogramma kiest u de mogelijkheid New Document From Template:

Netscape opent nu een nieuw venster met informatie over de zogenaamde templates (modellen) die deze firma levert. Ergens midden op deze pagina vindt u een overzicht van deze modellen. Er zijn onder andere mogelijkheden voor het creëren van een persoonlijke pagina, pagina’s voor kleine bedrijfjes en afdelingen van grotere organisaties, clubs en meer.

Door het model van uw keuze te klikken, wordt dit getoond. In het onderstaande voorbeeld is gekozen voor het model Department Overview (Overzicht van de afdeling). U krijgt dan de volgende pagina te zien:

Deze pagina kunt u gebruiken als uitgangspunt voor uw eigen werk. Net als eerder bij de Wizard klikt u op de knop Edit in de knoppenbalk van Netscape. De pagina wordt dan onder een door u opgegeven naam opgeslagen op uw harde schijf. Bovendien kunt u hem nu naar eigen inzichten veranderen. Bijvoorbeeld zult u de allereerste alinea -- die een uitleg geeft van de manier waarop de pagina bewerkt kan worden -- willen verwijderen. U selecteert daartoe de gehele alinea en drukt vervolgens op Delete, precies zoals u dat bij uw eigen tekstverwer gewend bent:

Ook nu kunt u uw pagina uitproberen door te klikken op de knop met het stuurwiel. Het loont overigens nu ook de moeite om de pagina eens te bekijken in een ander bladerprogramma. U slaat hiervoor de bewerkte versie van de pagina op (door de mogelijkheid Save te kiezen in het menu File) en start vervolgens het andere programma. Daarin opent u het zojuist opgeslagen bestand:

Een eerste pagina maken

Met de wizard van Netscape en met de door deze firma geleverde modellen kunt u vrij eenvoudig uw eigen pagina's maken. De mogelijkheden van deze twee functies zijn echter beperkt. Wanneer u er enige tijd mee gewerkt heeft, wilt u waarschijnlijk meer. Om echt zelf aan het werk te kunnen zullen we met een blanco pagina moeten beginnen. Dat gaan we nu doen.

In het menu File kiest u de mogelijkheid New Document en vervolgens Blank. U krijgt dan het opmaakgedeelte van Netscape te zien, dat u al kent van de vorige paragraaf. Deze keer is het scherm echter leeg. We moeten hem zelf helemaal vullen.

Onze eerste pagina's bestaan alleen uit tekst. Dat vergt misschien enige discipline, omdat het tamelijk gemakkelijk is illustraties en zelfs multimedia-elementen op een Web-pagina aan te brengen. Toch denk ik om de volgende reden dat het goed is om deze discipline op te brengen. Een goede informatieve Web-site is altijd (ook) te bekijken op een niet-grafische manier. Zo'n twintig procent van de Internet-gebruikers schijnt de grafische mogelijkheden van zijn blader-programma uit te zetten vanwege de snelheid. Die mensen wilt u natuurlijk ook bereiken. Het is daarom van belang alles wat u te zeggen heeft ook op een duidelijke manier in niet-grafisch formaat aan te bieden.

Daar komt nog bij dat de meest essentiële technieken voor de opzet van een Web-pagina te leren zijn aan de hand van tekstpagina's. Een goede, professionele, Web-ontwikkelaar herken je aan de manier waarop hij zijn teksten aanbiedt. Heb dus nog even geduld. In het volgende hoofdstuk gaan we al afbeeldingen en kleuren aanbrengen op onze pagina's.

Voor het invoeren van gewone tekst zonder speciale opmaakinstructies zoals vet en cursief -- dit soort tekst wordt wel platte tekst genoemd is niet veel nodig. U plaatst de cursor in het grote tekstveld en begint te tikken:

Het zal u opvallen dat Netscape elke keer een regel wit toevoegt wanneer u op Enter drukt. Dit komt doordat de Enter-toets wordt geïnterpreteerd als: begin een nieuwe alinea, en alinea’s zijn van elkaar gescheiden door een regel wit in Netscape (en in Microsoft Internet Explorer). Wilt u zo’n regel wit niet hebben, dan dient u tegelijkertijd de Shift-toets en de Enter-toets ingedrukt te houden.

Het enige waarop u moet letten is dat u alleen de meest elementaire lettertekens kunt gebruiken die u op een standaard toetsenbord kunt intikken zonder gebruik te maken van de Alt-, Ctrl- of functietoetsen. Lettertekens als é, ü of î kunt u nog niet invoeren. Dit is een beetje lastig en heeft waarschijnlijk te maken met de Amerikaanse oorsprong van de firma Netscape. Voor het Engels zijn deze lettertekens immers niet echt nodig. In hoofdstuk 4 zullen ze pas aan de orde kunnen komen.

Wanneer u klaar bent met uw eerste tekst kunt u hem bewaren. Op de knoppenbalk vindt u een knop met de afbeelding van een diskette:

Went u zich aan uw werk regelmatig op te slaan. Anders dan de meeste tekstverwerkers, hebben programma's als Netscape Gold helaas nog geen functie die dit automatisch voor u doet. En u raakt uw werk natuurlijk ook niet graag kwijt.

Teksten uit een tekstverwerker overzetten

Het zal regelmatig voorkomen dat u uw teksten niet in Netscape wilt intikken maar dat u ze al hebt in een of ander tekstverwerkingsformaat aangemaakt, of zelfs van iemand anders aangeleverd hebt gekregen. Wanneer de tekst veel opmaakinstructies bevat, zoals vet, cursief, kopjes, en dergelijke, kunt u hem waarschijnlijk het makkelijks omzetten met een van de programma's die hier speciaal voor gemaakt zijn en die besproken worden in de appendix.

Wanneer de aangeleverde teksten niet al te veel instructies bevatten, of wanneer u de pagina voor het Web een geheel nieuwe opmaak wilt geven, kunt u, de teksten ook op een andere manier overzetten, namelijk door ze via het klembord te kopiëren. U opent de tekst in de tekstverwerker waarin u hem hebt aangemaakt. Vervolgens kiest u de mogelijkheid Selecteer Alles of u drukt op Ctrl-A.

In het onderstaande schermvoorbeeld is Microsoft Word gebruikt, maar met een Windows-versie van WordPerfect of een andere tekstverwerker kunt u op dezelfde manier te werk gaan:

Vervolgens kiest u de mogelijkheid Kopieer (Ctrl-C). U kunt nu de tekstverwerker afsluiten en terugkeren naar het opmaakgedeelte van Netscape Gold. U plaatst de cursor op het tekstveld en kiest de mogelijkheid Paste in het menu Edit (Ctrl-V). De tekst verschijnt nu in dit venster:

Alle zetinstructies zijn nu zoals aangekondigd verdwenen. U ziet dat tekens als é, ü en î wel zijn overgenomen. Dit lijkt dus een goede manier om deze tekens op uw Web-pagina's te krijgen. Helaas, de schijn bedriegt. De tekens mogen er op uw eigen scherm in Netscape goed uitzien, wanneer u de bladzijde op deze manier zou opslaan en publiceren dan zouden mensen op andere computers heel andere (onvoorspelbare) tekens te zien krijgen.

Een horizontale lijn invoegen

Om tekstelementen van elkaar te scheiden, is het nuttig om een horizontale lijn te kunnen invoegen. Dat is geen probleem. U klikt daarvoor op de knop met de horizontale lijn rechts op de bovenste knoppenbalk:

Er verschijnt dan een elegante horizontale lijn.

De eerste zetinstructies

We gaan de tekst wat meer vormgeven. We kunnen dit doen met de knoppen op de bovenste rij van de knoppenbalk. Wanneer u vaker met teksten werkt in Windows-programma's kent u de meeste van deze knoppen waarschijnlijk al. Twee ervan geven verschillende mogelijkheden om letters of woorden af te laten wijken van de omringende tekst"

De knop met de cursieve letter A gebruikt u om een tekstgedeelte cursief te laten zetten.

Met de knop met de letter A kunt u een tekstgedeelte vet maken.

Bij beide knoppen kunt u op twee manieren te werk gaan. U kunt een reeds ingevoerd tekstgedeelte vet of cursief maken door het desbetreffende tekstgedeelte te selecteren en vervolgens op de gewenste knop te drukken. U kunt ook terwijl u een tekst aan het invoeren bent aangeven dat u wilt dat een tekst vanaf een bepaald moment vet of cursief dient te zijn door op de gewenste knop te klikken, daarna de vette of cursieve tekst in te tikken en ve lettervervolgens nogmaals op de gewenste knop te klikken. Het is daarnaast ook mogelijk om vet en cursief te combineren tot een vette cursieve letter. Al deze mogelijkheden ziet u hieronder weergegeven:

Naast de knoppen voor vet en cursief vindt u nog een knop waarop de letter A staat weergegeven in een afwijkend lettertype. Met deze knop kunt u een tekst weergeven in een zogenaamd niet-proportioneel lettertype.

Zoals u weet zijn er zeer veel verschillende manieren om het Romeinse alfabet weer te geven. Vrijwel elke Nederlandse krant gebruikt bijvoorbeeld een ander lettertype; wanneer u een geoefende krantenlezer bent kunt u een bladzijde uit de Volkskrant onderscheiden van een bladzijde uit NRC Handelsblad door alleen maar naar de gebruikte letters te kijken. Ook de meeste tekstverwerkers bieden de gebruiker de mogelijkheid te kiezen uit meerdere lettertypen, zoals Times Roman, Palatino en Univers. Wanneer deze lettertypes op uw computer en op uw printer beschikbaar zijn kunt u uw teksten zo op verschillende manieren weergeven.

Het probleem bij publicatie op het Web is nu dat u niet weet welke lettertypes de mensen die uw pagina's gaan bekijken op hun computer zullen hebben. U kunt daarom als Web-ontwikkelaar bijna niet met verschillende lettertypes werken (hoewel ik in hoofdstuk 5 een gevanceerde techniek zal bespreken waarmee dit wel lukt).

Er is echter een onderscheid tussen twee families van lettertypes dat zo belangrijk is dat het in de meeste programma's om Web-pagina's te bekijken is ingebouwd: het verschil tussen proportionele en niet-proportionele lettertypes. Het verschil laat zich het best zien aan de hand van een eenvoudige illustratie:

proportioneel:
iiiiiiiiii
wwwwwwwwww

niet-proportioneel:
iiiiiiiiii
wwwwwwwwww

 Bij proportionele lettertypes neemt een smalle letter zoals de i minder ruimte in dan een brede letter zoals de w. Bij een niet-proportioneel lettertype wordt voor allebei de letters juist precies evenveel ruimte gereserveerd; de i's staan daardoor veel wijder uit elkaar dan de w's. Dit laatste maakt met name langere teksten in niet-proportionele lettertekens wat lastiger te lezen. Standaard wordt daarom een proportioneel lettertype gebruikt door Web-bladerprogramma's zoals Netscape of Internet Verkenner.

Er zijn echter omstandigheden waaronder het beter is een niet-proportioneel lettertype te gebruiken. Wanneer u bijvoorbeeld de letters en woorden in een tekst zeer nauwkeurig op de pagina wilt plaatsen, lukt dit beter met een niet-proportioneel lettertype. Een eenvoudige tabel of een kunstzinnig opgemaakt gedicht kunt u bijvoorbeeld het best bekijken (overigens lukt dit het best wanneer u de tekst gepreformateerd maakt, zoals wordt uitgelegd in hoofdstuk 3):

Het probleem bij een precieze opmaak in proportioneel lettertype is dat u niet weet welke verhoudingen op het scherm bij de gebruiker gebruikt worden. Bij de ene gebruiker kan een w net zo breed zijn als drie i's, bij de ander kan hij niet breder zijn dan twee i's. Welk niet-proportioneel lettertype de lezer ook gebruikt, een w is altijd precies even breed als een i. Hoe de letters onder elkaar komen te staan is dus niet te voorspellen.

Een andere toepassing van niet-proportionele lettertypes ziet u in de volgende scherm-afbeelding gedemonstreerd:

Hier wordt een citaat uit een brief in een ander lettertype weergegeven. Hierdoor steekt dit citaat duidelijk af tegen de rest van de tekst. De lezer ziet in één oogopslag welk gedeelte van de tekst geciteerd wordt. Een ander aardig aspect is dat niet-proportionele letters lijken op schrijfmachine-letters. Het geciteerde ziet er daardoor wat authentieker uit.

Meer structuur: kopjes

We kunnen nu wat meer stuctuur in de tekst gaan aanbrengen. We doen dit door middel van kopjes die titels van paragrafen, deelparagrafen en hoofdstukken aangeven.

U kunt dit soort kopjes aanmaken in het menu linksonder op de knoppenbalk. Door op het pijltje naast dit uitrolmenu te klikken krijgt u een scala aan mogelijkheden te zien:

De eerstgenoemde mogelijkheid, Normal, wordt gebruikt voor de reguliere lopende tekst. Daaronder ziet u de aanduidingen voor zes soorten kopjes (headings). Het eerste kopje (Heading 1) is het grootst en wordt bijvoorbeeld gebruikt voor hoofdstuktitels. Het tweede kopje is alweer iets kleiner en kunt u gebruiken voor titels van paragrafen. Het zesde kopje is het allerkleinst:

In Netscape Navigator en in Internet Explorer zijn alle kopjes vet. Bovendien hebben kopjes van het niveau 4 (heading 4) in die twee programma’s precies dezelfde grootte als gewone lopende tekst. Bij het ontwerpen kunt u hier echter niet vanuit gaan: in een ander bladerprogramma ligt het misschien weer anders.

Onder de zes kopjes vindt u in het rolmenu nog vijf mogelijkheden. Deze slaan we voorlopig even over, om er later op terug te komen.

Gebruik veel kopjes

Kopjes en subkopjes zijn van essentieel belang op een goede Web-pagina. Lezen van een beeldscherm is vermoeiend, veel vermoeiender dan lezen van papier. Meer dan pakweg vijfentwintig ononderbroken regels platte tekst leest vrijwel niemand voor zijn plezier van een computerscherm. Bij het schrijven van uw teksten moet u er dan ook rekening mee houden dat de meeste mensen uw teksten slechts oppervlakkig zullen bekijken. Een goed gebruik van kopjes zorgt ervoor dat ook die mensen in ieder geval een idee krijgen wat u in grote lijnen te zeggen heeft.

Lijsten

Een andere manier om structuur aan te brengen in uw Web-pagina's is door gebruik te maken van lijsten. Er zijn twee soorten lijsten, geordende, waarin aan elk element een nummering wordt gegeven en ongeordende, waarin elk element wordt voorafgegaan door een uniform element. De twee soorten worden hieronder geïllustreerd:

De term ongeordend is misschien in eerste instantie wat verwarrend. Het betekent niet dat de elementen van een ongeordende lijst in willekeurige volgorde aan de gebruiker worden gepresenteerd, maar alleen dat die elementen niet door het Web-bladerprogramma genummerd worden.

Om een lijst te maken gebruikt u de twee knoppen die rechts naast het uitrolvenster staan.

Met de linkerknop kunt u ongeordende lijsten maken. U klikt eerst op deze knop en voegt vervolgens de lijstelementen in. Elke keer wanneer u op Enter drukt, verschijnt een nieuw bolletje waarachter u een nieuw lijstelement kunt invoegen. Bent u klaar met de lijst, dan klikt u nogmaals op de linkerknop om af te sluiten:

Om geordende lijsten te maken gebruikt u op dezelfde manier de rechterknop. In dit geval verschijnen er hekjes voor elk lijstelement, in plaats van bolletjes:

Wanneer u de pagina in een bladerprogramma bekijkt, ziet u dat de hekjes automatisch vervangen worden door nummers.

Het is ook mogelijk om een lijst te maken binnen een lijst, zoals geïllustreerd in het volgende voorbeeld:

Onder het element Bakker in deze lijst volgt weer een nieuwe lijst met zaken die bij de bakker gekocht kunnen worden. Een lijst in een lijst maken is in Netscape een beetje bewerkelijk. Het best kunt u op de volgende manier te werk gaan. Eerst zet u de elementen van de buitenste lijst in gewone paragrafen onder elkaar, zonder gebruik te maken van één van de knoppen voor lijsten. Vervolgens maakt u op de hierboven beschreven manier op de juiste plaats de binnenste lijst aan:

Nu selecteert u de hele buitenste lijst, inclusief de eerste regel. Vervolgens klikt u op een van de knoppen om een lijst te maken:

Het is heel belangrijk dat u een voorafgaande regel meeselecteert. In alle versies van Netscape Navigator Gold die ik ken gaat er anders iets mis. Die eerste regel wordt nu echter in een leeg element gemaakt: er verschijnt een bolletje (of een hekje) met daarachter een regel wit. Dit lege element gaan we nu weghalen. Plaats daarvoor de cursor op de witte regel. In het rolmenu dat we eerder hebben gebruikt voor het aanmaken van kopjes, is nu waarschijnlijk de mogelijkheid List Item geselecteerd. Deze mogelijkheid dient u te vervangen door Normal:

De lijst in de lijst ziet er hierna als het goed is mooi uit. U kunt overigens nog doorgaan en op dezelfde manier lijsten binnen lijsten binnen lijsten creëren.

Lijsten maken in gedrukte teksten vaak een enigszins schematische indruk. Schrijvers van gedrukte pagina’s vermijden ze daarom liever en geven de voorkeur aan lopende tekst. Op Web-pagina's zijn ze heel nuttig omdat ze de lezer helpen in één oogopslag precies die informatie te vinden die hij of zij zoekt.

Definitielijst

Een derde soort lijst is de zogenaamde definitielijst. Het ordenende element in zo'n lijst is niet een cijfer of een punt, maar een door de schrijver opgegeven woord of zinsdeel:

In dit voorbeeld wordt dit soort lijst gebruikt waarvoor hij -- blijkens de naam -- in eerste instantie bedoeld is: het maken van woordenlijsten. U kunt de definitielijst echter nog voor heel andere zaken gebruiken. Veel grotere Web-sites hebben bijvoorbeeld een pagina waarop de Webmaster, de man of vrouw die de site onder zijn of haar beheer heeft, aangeeft wanneer welke wijzigingen zijn aangebracht. Een dergelijke lijst wordt meestal ook als definitielijst gemaakt:

Nog een andere gebruiksmogelijkheid van definitielijsten is voor een smaakvolle opmaak van een pagina met paragraafkopjes:

Een definitielijst maakt u op de volgende manier. In het rolmenu linksboven dat we eerder hebben gebruikt bij het maken van kopjes en het verwijderen van lijstelementen. Kiest u eerst de mogelijkheid Description Title. Vervolgens voert u de tekst in van de eerste titel en sluit af met Enter. Dan kiest u in hetzelfde rolmenu de mogelijkheid Description Text en voert de beschrijvende tekst in. Ook hier sluit u weer af met Enter. U herhaalt deze handelingen net zo lang tot de lijst gereed is. Uiteindelijk kiest u de mogelijkheid Normal in het rolmenu. Hierna kan weer gewone tekst volgen.

Koppelingen maken

U kunt nu een pagina maken die op het Web kan staan, maar daarmee heeft u nog geen Web-pagina gemaakt. Het wereldwijde web komt aan zijn naam doordat elk onderdeel van dat web op zijn minst door enkele koppelingen verbonden is aan enkele andere onderdelen.

Die koppelingen -- ook wel hyperlinks of kortweg links genaamd -- zijn dus een essentieel onderdeel van elke goede Web-pagina. In Netscape kunt u ze gelukkig op een eenvoudige wijze aanleggen. U selecteert de tekst waarvan u een koppeling wilt maken:

Vervolgens klikt u op de knop midden in de bovenste knoppenbalk van het Netscape-venster, waarop een schakel van een ketting staat afgebeeld:

Er verschijnt dan een nieuw venster waarin u kunt invullen naar welke pagina op het Web de gebruiker gaat wanneer hij op het aangegeven woord klikt. In het bovenste veld kunt u het Internet-adres (de URL) van deze Web-pagina opgeven. Ik ga ervanuit dat dit soort adressen voor u geen geheimen meer kennen, omdat u ze bij uw zwerftochten over het Web vaak genoeg bent tegengekomen.

Wel is het zinnig om onderscheid te maken tussen twee soorten koppelingen. De koppeling in het bovenstaande voorbeeld is een zogenaamde absolute koppeling: hij geeft het volledige Internet-adres van de gezochte pagina. Dit soort koppelingen wordt meestal gebruikt voor pagina’s in de ‘buitenwereld’.

Wanneer u een koppeling maakt naar een pagina die op dezelfde computer staat als de pagina waarop de koppeling te vinden is, kunt u ook een zogenaamde relatieve koppeling gebruiken. Wanneer de twee bestanden in dezelfde directory staan, hoeft u niet veel meer op te geven dan de naam van het bestand waarnaar gekoppeld wordt:

Staat het bestand in een andere directory, dan moet ook de zogenaamde padnaam worden teogevoegd. Deze bestaat uit de namen van de directories. Deze kent u waarschijnlijk wel uit DOS of Windows. Voorbeelden van padnamen zijn ../html/duidelijk.html en /images/plaatje.gif. U dient er overigens rekening mee te houden dat in de wereld van het Internet de schuine strepen andersom staan dan op de PC. Op uw eigen computer zou u waarschijnlijk de padnamen ../html/duidelijk.html en /images/plaatje.gif gebruiken.

Of u nu een absolute of een relatieve padnaam gebruikt, door op OK te klikken, wordt de koppeling aangemaakt. U kunt deze desgewenst in het bladergedeelte van Netscape uitproberen.

Hier is een koppeling

Sommige schrijvers van stijladviezen voor Web-pagina's ontraden hun lezers met klem om koppelingen te maken op het woordje hier. In plaats van de zin:

zou het beter zijn om te schrijven:

Een reden hiervoor is dat koppelingen in de meeste pagina's grafisch opvallen. De aandacht van de lezer wordt dan ook sterk naar die koppelingen getrokken. Het beste is dan om zo'n koppeling beschrijvend te maken. Door alleen naar de koppeling te kijken moet de lezer al een idee kunnen krijgen van het soort informatie dat hem te wachten staat wanneer hij klikt. Bij een koppeling op het woord hier is dat nu eenmaal niet zo:

Een andere reden om koppelingen met het woordje hier te vermijden, is volgens sommigen dat de ideale Web-tekst multifunctioneel is, en zowel op een beeldscherm dienst kan doen als deel van het Web, als op papier, als paragraaf in een boek, of artikel in een krant.

Deze opvatting deel ik niet. Het klinkt als een mooi ideaal om alle teksten op alle mogelijke manieren te kunnen presenteren, maar in de praktijk leest een mens nu eenmaal anders van een beeldscherm dan uit een boek. Een schrijver mag hier best rekening mee houden.

Ik denk niet dat u al te puristisch hoeft te zijn op dit punt. Wanneer u zich stilistisch in allerlei vreemde bochten moet wringen om een aanvaardbare zin te schrijven zonder hier, heeft u ook niet veel gewonnen. In zo'n geval is het beter de stijlregel met de fouten te treden. Wel kunt u dan in ieder geval de koppeling groter maken dan alleen het woordje hier:

U ziet dat ik om de zin ook nog twee vierkante haken heb geschreven. Deze geven samen de indruk van een knop: ze maken de lezer er nogmaals op attent dat de zin aanklikbaar is.

Een aanklikbaar elektronisch postadres

Op elke Web-pagina die u maakt staat in ieder geval een elektronisch-postadres, zodat uw lezers kunnen reageren. Wanneer u een pagina voor uzelf maakt, zal dit in de regel uw eigen adres maakt. Maakt u een pagina voor een bedrijf, dan kan dit ook een adres zijn van iemand die is aangewezen om dit soort dingen te doen.

De ervaring leert dat sommige bedrijven huiverig zijn om een elektronisch postadres op hun pagina's op te nemen, omdat ze bang zijn door vragen en verzoeken om informatie overstroomd te worden, die ze helemaal niet aankunnen.

Hierover kan ik een aantal dingen zeggen. In de eerste plaats is het waar dat elektronische post een snel medium is en dat de meeste mensen daarom ook snel antwoord verwachten op hun berichten. Een bedrijf moet ervoor zorgen dat normaal gesproken binnen een week antwoord komt op een elektronische aanvraag om informatie.

Tegelijkertijd vind ik die angst om overspoeld te worden met vragen voor bedrijven een beetje dwaas. Een Web-site maken zonder elektronisch post-adres is hetzelfde als een prachtige etalage bouwen en tegelijkertijd de voordeur van de winkel dichttimmeren.

Bovendien leert de ervaring dat de hoeveelheid verzoeken reuze meevalt. Ook veel middelgrote (Nederlandstalige) sites trekken niet meer dan enkele tientallen berichten per week. Daar komt bij dat u veel verzoeken automatisch of semi-automatisch kunt afhandelen. Hiervoor moeten wel speciale programma's draaien op de computer van uw Internet-aanbieder, maar een goede aanbieder moet een dergelijk programma voor een paar honderd gulden kunnen installeren.

Wanneer u besluit een deel van de post automatisch te laten beantwoorden kunt u de lezer beter enigszins leiden in zijn reactie. U kunt dan beter een formulier aanbieden waarin hij kan aankruisen welke onderwerpen hem interesseren dan dat u hem een vrij bericht laat schrijven. De opmaak van een formulier wordt behandeld in hoofdstuk 3.

Een koppeling naar een elektronisch bericht is gelukkig even gemakkelijk te maken als een andere koppeling. Eerst schrijft u het e-mailadres een keer op de pagina. Dit is van belang omdat niet alle bladerprogramma’s even goed met e-mail samenwerken. Mensen die zo’n bladerprogramma hebben kunnen uw e-mailadres dan in ieder geval overschrijven om hem in hun eigen e-mailprogramma te kopiëren. Ook mensen die uw pagina’s uitprinten hebben zo overigens altijd uw e-mailadres bij de hand.

Vervolgens selecteert u het e-mailadres en klikt op de knop met de schakel. Het venster om de koppeling te specificeren verschijnt weer. In dat venster vult u nu het woord mailto in, onmiddellijk gevolgd door een dubbele punt en uw e-mailadres:

U klikt nu op OK om terug te keren op de oorspronkelijke pagina.

Koppelingen binnen een pagina

Wanneer uw pagina relatief lang wordt -- langer dan enkele beeldschermen is het ook nuttig om hier en daar koppelingen binnen de pagina te maken. De gebruiker kan op die koppelingen klikken om terug te springen naar het begin van een tekst, of in een enkel geval naar het einde. In het onderstaande voorbeeld zijn bijvoorbeeld koppelingen naar het begin van de pagina gemaakt met behulp van een wijzend handje:

Een andere nuttige toepassing van de koppeling binnen een pagina is het alfabet bovenaan een lange alfabetische lijst. De lezer kan op een letter klikken om nadere informatie over een persoon te krijgen:

Om een koppeling binnen een pagina te maken, moeten we eerst de plaatsen aanwijzen waar die koppeling naar moet verwijzen. In het voorbeeld van het alfabet is dat het begin van de lijst over de letter A, de letter B enzovoorts. U zet de cursor aan het begin van die lijst. Vervolgens klikt u op de knop in de bovenste knoppenbalk van het Netscape-venster, waarop een rondje staat met een pijltje naar het midden:

Er verschijnt nu een klein venster, waarin u een naam voor deze plaats in het bestand moet invullen. Die naam kan een willekeurig woord zijn, maar in dit geval ligt de naam A het meest voor de hand:

Wanneer u nu op OK klikt, verschijnt er een nieuw symbooltje voor de letter A. Dit symbooltje is overigens niet zichtbaar wanneer de pagina bekeken wordt met een bladerprogramma:

We hebben nu een zogenaamde Anchor (anker) aangemaakt. Vervolgens maken we de eigenlijke koppeling. U gaat naar de lijst bovenaan de pagina en selecteert de letter A. Vervolgens klikt u op de knop met de schakel. Er verschijnt nu een bekend venster:

In het onderste (grote) witte veld ziet u de naam staan van het anker. In dit geval is dat A. Door die naam te selecteren verschijnt in het bovenste veld dezelfde naam, nu voorafgegaan door een hekje (#A). U kunt nu op OK klikken. De koppeling is gelegd.

Het document afmaken

Ons eerste document is nu bijna gereed. We kunnen het helemaal afmaken door het een titel te geven en het te signeren.

De titel van de pagina ziet de gebruiker van de meeste Web-bladerprogramma's, zoals Netscape Navigator en Microsoft Internet Explorer in de bovenste rand van het venster. Ook in bijvoorbeeld de zogenaamde geschiedenislijst (history list) en in de lijst met boekenleggers (bookmarks) in Netscape of favorieten (favorites) in de Internet Explorer van Microsoft is de titel terug te vinden.

Het is daarom belangrijk om zo’n titel goed te kiezen. Het moet een korte beschrijving van hooguit een woord of drie of vier zijn die de lezer meteen uw pagina laat terugkennen uit de tientallen pagina's die hij verder bezocht heeft.

Heeft u eenmaal een titel gekozen, dan roept u een venster tevoorschijn waarin u hem in kunt vullen, door de mogelijkheid Document te kiezen in het venster Properties. Hierin kiest u de afdeling General:

In het bovenste veld kunt u uw titel kwijt. In dit venster kunnen we ook andere informatie invullen, zoals de naam van degene die de pagina gemaakt heeft, enige steekwoorden die de inhoud van de pagina beschrijven en zo meer. Al deze informatie wordt niet op de pagina gepubliceerd, en de gewone lezer krijgt hem ook niet te zien. Hij kan wel voor andere doelen gebruikt worden.

Een tekst schrijven voor het Web

We hebben nu de belangrijkste elementaire technieken om Web-pagina's te maken, behandeld. U kunt nu in Netscape een Web-pagina opmaken die alleen uit tekst bestaat. Zoals al eerder gezegd, is het belangrijk om deze elementaire technieken goed te beheersen. Elke goede site heeft in ieder geval een kern die alleen uit tekst bestaat, zodat iedereen hem kan bekijken, ook mensen die geen gebruik maken van de grafische mogelijkheden van het Internet.

Behalve voor een goede en adequate opmaak moet u ook zorgen dat uw pagina's pakkend geschreven zijn. De lezer die, op wat voor manier ook, op uw pagina terecht komt dient er in een oogopslag van overtuigd te raken dat uw pagina interessant voor hem is. Er zijn enkele stijlregels te geven voor een goede stijl van schrijven voor het Web.

Hieronder volgt een lijstje, maar de meeste aanwijzingen komen op het volgende neer: uw stijl moet kort en bondig zijn. Lange stukken tekst zijn -- op een enkele uitzondering na -- uit den boze. Meestal is een stijl die zeer dicht tegen telegramstijl aanligt het beste. Uitwijdingen kunt u altijd kwijt achter een koppeling. Wanneer u meer wilt zeggen over een bepaald begrip, maakt u een koppeling van dit begrip naar een nieuwe pagina met uitleg. Ook die uitleg is weer kort en bondig.

Op elke stijlregel is een uitzondering. Er zijn ook belangrijke en nuttige pagina's op het Web die juist wel duizenden woorden tekst bevatten. Vaak zijn dit pagina's die bedoeld zijn om afgedrukt te worden -- jaarverslagen van bedrijven bijvoorbeeld, wetteksten, of literaire teksten -- maar er zijn ook Webmasters die vinden dat men best wat meer geduld van de lezer kan vragen. Een extreem voorbeeld is Slate, een Amerikaans cultureel-politiek magazine op het Web (http://www.slate.com/) dat zijn lezers nadrukkelijk langerer teksten aanbiedt.

Naast deze ene algemene stijlregel kunnen we enkele meer specifieke formuleren: