Avonturen van miss Marlow (1)

Onlangs verscheen van mijn hand, bij uitgeverij Ploegsma: Avonturen van miss Marlow. Eerste stappen van een kleinkind. ‘Miss’ Marlow is de dochter van Stijn en Lauren. Stijn is mijn oudste zoon, Lauren komt van oorsprong uit Engeland.

Ik zal hier de komende dagen enkele stukjes uit dit boek publiceren — een paar korte taalobservaties. In het boekje zelf komen veel meer onderwerpen aan bod. Om te beginnen een aanbeveling van Frits Spits:

‘Echt een verrukkelijk boekje. Met veel liefde geschreven en heel herkenbaar. Vol prachtige observaties — onder meer over de taalontwikkeling van de kleine miss Marlow. U zult, net als ik, vertederd zijn.’

De eerste woorden

Marlow kent nu drie woorden: papa, mama en Boeffie.

Zelf hoorde ik alleen Boeffie. Of eigenlijk: Boef. Luid en duidelijk, het plofte als het ware uit haar mond. Boeffie was erbij en reageerde. Hij holde meteen naar Marlow toe om samen te spelen. Dat doen ze steeds vaker. Boeffie brengt haar dan een van z’n vele speeltjes. Die legt hij voor haar voeten. Zodra Marlow het speeltje wil pakken, gaat hij ermee vandoor.

Dolle pret.

Wat betekent het woord Boef of Boeffie voor Marlow? Ik meende: de naam van Boef de Boeddha, hun lieve hond. Maar ik zat ernaast. Bij mij thuis zette ik een speeltje voor Marlow op tafel: een houten hondje op wieltjes. Ze keek ernaar en zei meteen ‘Boef’. Kennelijk betekent dit dus ‘hond’ in het algemeen — ook al is-ie van hout.

Inmiddels kent Marlow ook steeds meer gebarentaal. Zoals in het volgende geval: Marlow zit op de grond te spelen. Ik ga voor haar staan en steek mijn handen naar haar uit. Ze snapt het meteen, gaat staan en pakt m’n handen vast.

Zonder twijfel gaat het hier om internationale gebarentaal voor ‘ga maar staan,’ maar toch: ooit moet je dat leren.

Woordjes oefenen

Marlow is in de fase van woordjes leren. Dat gaat hard en de hele dag door. Haar favoriete woorden zijn nog altijd papa, mama en Boeffie, maar opa, oma, auto, koekje, koffie, eten en stoel doen het momenteel ook goed. Engelse woorden heb ik haar nog niet horen zeggen, maar ze verstaat ze wel.

Woorden zijn klankcombinaties. Als Marlow ze oefent hebben ze meestal geen directe betekenis. Ze vindt ’t gewoon leuk om ze te proeven. Soms hoor je wel dat ze samenvallen met een emotie.

Dat gebeurde vanochtend, op weg naar mijn huis. Mama, mama, mama, oefende ze. Gewoon een lekker smakend woordje. Maar opeens zei ze het anders, kreeg mama een schrijnende klank, een laag van gemis. Je hoorde hoe dit woord in haar gedachten samenviel met Lauren. Bij wie ze kennelijk even wilde wegkruipen.

Die klankverandering duurde slechts even, maar was veelzeggend — als een zacht roepen. Toen zagen we ergens in de bosjes een flinke kei liggen — ongeveer formaat Boeffie. ‘Woef!’ zei Marlow. En daarna: ‘Boeffie!’

Andermaal klanken met inhoud, zij het minder beladen nu. De betekenis leek simpelweg: die kei doet me denken aan Boeffie, vraag me niet waarom.

Sjoes aan!

Woorden zijn maar woorden. Pas als ze samenkomen zijn het zinnen. Dat samenbrengen, zo leert Marlow me vandaag, begint doorgaans in groepjes van twee. Hoeveel woorden ze inmiddels kent, weet ik niet. Vermoedelijk enkele handen vol, Nederlandse en Engelse.

Sinds enige tijd hoor ik haar sokken zeggen. Af! zegt ze al langer — ze kan nogal gebiedend zijn. Vandaag debuteert de combinatie ‘sokken af!’ Ook gebiedend, maar dan in een zin. Kort daarop moeten de sokken weer aan — wispelturigheid is Marlow evenmin vreemd. Op ‘sokken aan!’ volgt ‘sjoes aan!’ — inhoudelijk logisch en bovendien de eerste Engels-Nederlandse zin die ik haar hoor zeggen.

Eén keer maakt ze vandaag zelfs een zin met drie woorden. Thematisch verwant: ‘Sjoes en sokken’.

Nog een kleine taalkundige observatie: papa heeft voor Marlow als tweede betekenis ‘mobiele telefoon’. Zodra ze een appje hoort binnenkomen, zegt ze papa. Ik houd mijn mobiel zoveel mogelijk buiten haar bereik, maar als ze ’m toch ziet of hoort, zegt ze meteen papa.

Papa, mama en Boeffie zegt ze tientallen keren per dag. Ik neem aan om haar meest dierbaren in gedachten heel dicht bij zich te houden.

Voor meer informatie over Avonturen van miss Marlow, zie de website van uitgeverij Ploegsma.