Is er mama?

Sommige taalveranderingen vallen bijna niet te onderzoeken. Mijn dochter Nene zegt ‘Is er mama?’ waar ik zou zeggen ‘Is mama er?’ en ze houdt bij hoog en laag vol dat haar vriendinnen zulke dingen ook zeggen en dat het volkomen normaal is om zulke dingen te zeggen.

Hoe controleer je dat dit klopt? Nou ja, ik geloof dat ik nog net voldoende geloof in mezelf heb om te mogen beweren dat het vooralsnog niet ‘volkomen normaal’ is, want ik ken genoeg mensen die bij volkomen normaal horen en het toch niet zeggen. Maar is het misschien een taalverandering? Zijn er mensen die niet in Zeist op school gaan en dit toch ook zeggen?

Google wordt steeds slechter om wat dan ook te zoeken, maar een vraag als deze kon je nooit beantwoorden. Wat moet je intypen? “is er mama” levert in de overzienbare resultaten zaken op als ‘Nu is er Mama, een documentaire…’, ‘Wat is er, mama?’ en allerlei andere combinaties van die woorden die ik óók zou kunnen zeggen. Maar dat betekent natuurlijk niet dat de vraag die begint met is niet kan voorkomen. En eigenlijk is mama hier natuurlijk niet waar het om gaat, je kunt in het modern Zeists ook ‘Is er Nene?’ zeggen, of ‘Is er Madelief?’

Wonderlijk woord

Ik heb wel wat experimentjes gedaan, en nee, ‘Is in de tuin mama?’, ‘Is thuis mama?’, ‘Is hier mama?’ kun je ook in de nieuwe vorm van Nederlands niet zeggen, terwijl dat allemaal parallelle structuren kunnen zijn. Maar aan de andere kant klinkt zelfs voor mij ‘Is daar mama?’ niet héél gek, en je kunt zelfs met Google in ieder geval zinnen vinden als ‘Nu is daar mama’, die weliswaar geen vragen zijn, maar toch een soortgelijke structuur hebben. Je kunt niet met evenveel gemak zeggen ‘nu is in de tuin mama’, en ook niet ‘nu is hier mama’, maar ‘nu is er mama’ vind ik ook niet zo gek.

Er is natuurlijk sowieso een wonderlijk woord waarvan anderstaligen nauwelijks uitgevonden krijgen op welke plaats je het in welke zin moet zeggen, dus het lijkt me niet onmogelijk dat het langzaam een plaats inneemt tussen persoonsvorm en onderwerp. Bij een onbepaald onderwerp kan dat toch al (‘Is er rijst?’, ‘Is er oorlog?’, ‘Is er een oplossing voor al onze problemen?’), misschien omdat je die hier ook als naamwoordelijk gezegde kunt zien. Dit is in die zin een minimale uitbreiding.

Ik weet niet hoe ik moet controleren dat het gebeurt, maar ik houd het in de gaten.