In memoriam Greet Schenkeveld

Bij het overlijden van prof. dr. M.H. Schenkeveld (1932–2026)

Het overlijden van prof. dr. M.H. Schenkeveld op 5 mei jl. roept bij mij veel herinneringen op: aan haar langdurige betrokkenheid bij Willem de Clercq (1795–1844) en zijn dagboeken, en aan de prettige en inspirerende samenwerking tot aan de voltooiing van de digitale editie van de dagboeken.

Die editie was een project van lange adem. De Clercq begon zijn dagboek als jongen in 1806 en bleef schrijven tot kort voor zijn dood in 1844. Het resultaat is een uitzonderlijk egodocument van naar schatting 30.000 pagina’s, waarin een persoonlijk leven samenvalt met de politieke, religieuze, culturele en economische wereld van de vroege negentiende eeuw.

De eerste fase van de digitale ontsluiting kwam tot stand vanuit de Stichting Het Réveil-Archief, eigenaar van het dagboek, met steun van verschillende fondsen en met medewerking van de Universiteitsbibliotheek Amsterdam, nu Allard Pierson, waar het materiaal wordt beheerd. De teksten werden gescand, getranscribeerd en gecorrigeerd. In die correctiefase was de belangeloze medewerking van mevrouw Schenkeveld van grote betekenis. Haar kennis van Willem de Clercq maakte haar tot een onmisbare schakel tussen het oorspronkelijke handschrift, de transcriptie en de wetenschappelijke bruikbaarheid van de editie.

Het Huygens Institute bracht het project vervolgens digitaal onder. Daar kreeg het dagboek een plaats als online bron, met scans en transcripties die stapsgewijs werden uitgebreid. Samen met mevrouw Schenkeveld, Ton van Kalmthout, Marian Schouten en een groot aantal vrijwilligers en stagiaires brachten we het project in 2022 tot voltooiing.

Binnen de projectgroep mochten we haar Greet noemen. Dat paste bij de manier waarop ze aanwezig was: met groot wetenschappelijk gezag, maar ook met warmte, aandacht en oprechte belangstelling. De voltooiing van het project werd gemarkeerd met een symposium in de Doopsgezinde Kerk aan het Singel in Amsterdam. Greet werd daar door Jannetje Koelewijn geïnterviewd over Willem de Clercq.

Greet Schenkevelds betrokkenheid liep van haar proefschrift Willem de Clercq en de literatuur uit 1962 tot aan de digitale voltooiing van de dagboeken, zestig jaar later. Ze stond daarmee aan het begin én aan het einde van een lange beweging waarin De Clercqs dagboek van kwetsbaar archiefmateriaal uitgroeide tot een toegankelijke bron voor nieuwe generaties lezers en onderzoekers.

In de afgelopen twintig jaar heb ik Greet leren kennen als een leermeester in de beste zin van het woord: kritisch, precies, deskundig en altijd bereid mee te denken. De gezamenlijke uitjes, de etentjes van de projectgroep en de bezoeken bij haar thuis maakten het werk aan De Clercq tot meer dan een langlopend editieproject. Aan haar deskundigheid, haar vertrouwen en haar hartelijkheid bewaren we dankbare en dierbare herinneringen.

Met dank aan Ineke Huysman, die haar herdenking eerder op LinkedIn plaatste en toestemming gaf het op Neerlandistiek over te nemen.