Yogurette

Achter het achtervoegsel 65

Onlangs heeft het Voedingscentrum een vernieuwde Schijf van Vijf gepubliceerd. Daarbij wordt op basis van de laatste stand van de wetenschap gekeken wat gezond, duurzaam en veilig eten is. Zo baseerde het Voedingscentrum zich onder meer op een rapport van de Gezondheidsraad, waarin zuivel als melk, kaas en yoghurt in verband gebracht wordt met een lagere kans op darmkanker en andere chronische ziekten.

Ook vóór de verschijning van dat rapport had yoghurt al een positief imago. Yoghurtijs werd en wordt bijvoorbeeld gezien als een verstandig alternatief voor roomijs. Zeker, het bevat aanzienlijk minder verzadigd vet dan zijn romige broertje en is daardoor minder calorierijk. Helaas wordt die gezondheidswinst meestal tenietgedaan door de aanzienlijke hoeveelheid suiker die eraan wordt toegevoegd om de zure smaak te verdrijven.

Een andere manier om het product en het woord yoghurt aantrekkelijker te maken is — het zal de trouwe lezer van deze rubriek niet verbazen — om er het palindromische achtervoegsel -ette aan vast te plakken.

Slasaus

Het gebruik van yoghurt om producten minder vet te maken is niet iets van de laatste jaren, zo blijkt uit een reportage in het Algemeen Dagblad van 17 februari 1978. In dat jaar boden de Utrechtse Jaarbeurshallen onderdak aan de Roka-levensmiddelenbeurs. Deze tweejaarlijkse internationale vakbeurs voor voedings- en genotmiddelen richtte zich aanvankelijk op kruideniers en heette toen de Rotterdamse Kruideniersbeurs, waar hoogstwaarschijnlijk de afkorting RoKa uit voortgekomen is.

Op de beurs konden kruideniers en eigenaars van supermarkten kennis maken met de nieuwste producten uit de voedingsmiddelenindustrie, zoals miniworstjes van Unox en ovenfriet van Aviko. Op de trend om minder vet te consumeren sprong de firma Haas-Kühne uit Haarlem in met caloriearme Sla-Fiks, waar geen olie in zat, en met Sla-fiks op basis van yoghurt. Ook presenteerde het bedrijf op de beurs een product dat op mij een grote aantrekkingskracht uitoefende: Yogurette.

De journalist van het Algemeen Dagblad die de beurs bezocht, omschreef het als ‘een saus op basis van 40% olie met verduurzaamde verse yoghurt’. De saus was bedoeld voor sla en slaatjes.

Chocoladereep

Jaren later verscheen er met dezelfde naam een chocoladereep op de markt. Op websites waar dit product te koop wordt aangeboden, lezen we de volgende omschrijving:

‘De fruitig-frisse chocolade reep. Yogurette is de onweerstaanbare combinatie van volle melkchocolade met een verfrissende vulling van magere melkyoghurtroom.’

Een gewiekst staaltje marketing van chocoladegigant Ferrero. Hoe kun je een ongezonde reep het beste aanprijzen? Door de consumenten te laten denken dat ze een verantwoord tussendoortje eten. De naam suggereert dat de chocoladereep yoghurt bevat, een product dat als gezond bekend staat. Ook de verpakking van zes repen in een doos benadrukt vooral de gezonde ingrediënten. Er zijn maar liefst drie aardbeien te zien, waarvan er een prominent in een gezond bakje yoghurt ligt.

Dat Ferrero vooral naam heeft gemaakt als chocoladefabrikant, blijkt amper uit de doos met de repen. Maar als we op de website CandyXL naar Meer informatie gaan, dan zien we dat 45% van een Yogurette bestaat uit chocolade en 49,5% uit ‘magere melk yoghurt aardbeienroom’ — met deze spelling heb ik geen idee of het hier om drie afzonderlijke ingrediënten of om één ingrediënt gaat.

En die aardbeien dan? Tja, die maken de resterende 5,5% uit. Tenminste, als je aardbeikorrels — die bestaan uit suiker, aardbeipoeder en palmolie aardbei — nog aardbeien durft te noemen.

Ach, dat arme suffix -ette. Het zal vast gekozen zijn om deze chocoladereep een chique naam te geven. Zouden ze bij het reclamebureau ook weten dat -ette ook ‘lijkend op, vaak van mindere kwaliteit’ kan betekenen?

Joghurette

Hoe meer je vertelt over je voorliefde voor -ette, des te meer mensen zijn je behulpzaam bij het aandragen van -ette-woorden. Soms moet je mensen teleurstellen met de mededeling dat je een woord al lang kent, maar soms kun je een glimlach op iemands gezicht toveren als een woord nog niet bekend is. Heel soms lukt het om allebei te bewerkstellingen.

Een collega vroeg mij of ik het woord yogurette al kende. ‘Jazeker,’ antwoordde ik. Gevolg: teleurstelling. Maar toen ik vervolgde: ‘Dat is een uit Duitsland afkomstige chocoladereep met een frisse yoghurtvulling,’ volgde direct daarop de glimlach. ‘Nee,’ zei mijn collega, ‘ik bedoel een apparaat om zelf yoghurt te maken. Het stond in een zeer oude aflevering van de Libelle.’ Zoals te verwachten valt, was mijn belangstelling gewekt! In die betekenis kende ik het woord niet.

‘Als je zoekt op joghurette en Krups, vind je het vast,’ zei ze. En dat klopte. Op de Duitse versie van ebay worden verschillende exemplaren van dit apparaat uit de jaren zeventig aangeboden. Sommige zijn amper gebruikt: de meeste verkeren in een prima conditie en enkele hebben zelfs nog de originele gebruiksaanwijzing en verpakking.

In Duitsland sloeg het product aan, maar vreemd genoeg was het in zuivelland Nederland niet echt een commercieel succes. Althans, als je afgaat op het aantal vermeldingen in Delpher. Welgeteld één treffer levert joghurette als zoekterm op. In de Provinciale Zeeuwse Courant van 8 oktober 1987 stond een korte beschrijving van de Joghurette:

In Nederland nog niet echt populair, maar in Duitsland wel, zijn electrische apparaten waarin de yoghurt probleemloos gemaakt kan worden. Bij de importeur van Krups in Den Bosch bijvoorbeeld kan men zo’n Joghurette op bestelling wel leveren. Het gaat dan om een soort warmhoud-apparaat, dat zes glazen potjes bevat, die met het melk-yoghurtmengsel gevuld kunnen worden. Een electronische tijdschakelaar zorgt ervoor dat exact de gewenste tijd ingeschakeld kan worden. Met een beetje oefening slaagt men erin de yoghurt net zo dik of dun, zuur of minder zuur te maken als men wil. Het apparaat is overigens ook handig voor het op temperatuur houden van sauzen.

Mocht het ooit nog eens komen tot een heuse tentoonstelling van -ette-apparaten, dan ga ik zeker een Joghurette aanschaffen. Tot die tijd ga ik voor mijn yoghurt toch maar gewoon naar de supermarkt.