de groep 404 op internet

een beschouwing door drs. h.m. van de veert, kunsthistoricus


De jaarlijkse Europese kunstenaarsbijeenkomst ECCF is al vaker de bron geweest van nieuwe kunstenaarsinitiatieven. Zelden echter heeft deze mega-manifestatie zoveel nieuwe ideeen laten opborrelen als in het jaar 1994. In dat jaar werd niet alleen de Grieks-Nederlandse Samenwerking Kolenscheppende Kunstenaars opgericht, die zowel in 1995 als in 1996 de prestigieuze Prijs voor de Vernieuwende Europese Kunsten won, ook zag het Zwitsers-Engels-Franse initiatief Groep 404 (Gruppe 404, Group 404, Groupe 404) het licht.

Het bijzondere van deze groep is dat zij gebruik maakt van het geheel nieuwe medium Internet. Op tal van belangrijke commerciele, culturele en technologische lokaties op het Net is gratis ruimte verkregen om de werken van leden van de groep te tonen. Voor deze ruimtes wordt nimmer betaald -- het gratis verkrijgen van de ruimte is deel van het kunstwerk. In dat opzicht kan het werk van de groep worden gezien als een virtueel antwoord op dat van de veel bekendere Christo.


De Groep werkt collectief. Hoewel een enkele keer de handtekening van een lid van de groep lijkt door te schemeren in een individueel werk, is het streven van de groep al zijn werken collectief af te leveren. Sterker nog: de groep werkt ook bij voorkeur anoniem. Hoewel het merkteken 404 van de groep (een verwijzing naar de dwaze getallenmystiek die een grote gedeelte van de Internet-gebruikers in haar ban houdt) vrijwel in alle werken aanwezig is, worden de namen of adressen van de leden van de groep nergens onthuld.


Internet is natuurlijk niet het geëigende medium om dieper in te gaan op de cultuurhistorische rol die de groep speelt in het de kunstgeschiedenis (zie Van de Veer 1996 voor een alomvattende en vernietigende aanval op de nieuwe media als zodanig en een verheerlijking van het gebruik ervan door echte kunstenaars), kunnen we nu echter al concluderen dat de groep 404 een belangrijke rol zal blijven spelen!