HET NEIGHBOUR-PROJECT

1.1.Inleiding

Het verdrag waarmee de Europese Gemeenschap (EG) is opgericht, eist (artikelen 126 en 127), van die Gemeenschap bevordering van kwaliteitsonderwijs door samenwerking tussen Lid-Staten, en, indien noodzakelijk, door het ondersteunen en aanvullen van elkaars activiteiten. Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, waarnaar in artikel 3B van het verdrag verwezen wordt, dient de Gemeenschap alleen op te treden wanneer de doeleinden zelf niet op een bevredigende manier kunnen worden bereikt door de Lid-Staten zelf.

De Raad van Ministers keurde bij besluit 87/327/EEG het ERASMUS-programma goed, een programma ter bevordering van uitwisseling van universitaire studenten, terwijl bij besluit 89/489/EEC de Raad eveneens goedkeuring gaf aan het LINGUA-programma ter bevordering van kennis van vreemde talen binnen de Gemeenschap.

In 1988 werden de ministers van Onderwijs in de Raad het eens over richtlijnen voor invoering van een Europese dimensie binnen het onderwijs. Volgens een besluit van de Raad in dat zelfde jaar, zou deze Europese dimensie, gebaseerd op het culturele erfgoed van de lidstaten, moeten bijdragen aan een versterkt gevoel van Europese identiteit bij scholieren en studenten; zou deze hen moeten voorbereiden op participatie in de economische en sociale ontwikkeling van de Unie; zou deze hen bewust moeten maken van de voordelen en de uitdagingen die de Unie te bieden heeft; zou deze hun kennis over de Unie en haar Lid-Staten moeten verbeteren, en hen het belang doen inzien van samenwerking tussen de Lid-Staten, andere landen van Europa en de rest van de wereld.

Het Europees Parlement en de Raad van Ministers hebben bij besluit 819/95/EG, van 14 maart 1995, het EG-actieprogramma 'SOCRATES' gelanceerd. Bij dit programma staat het belang voorop om juist die onderwijsaspecten te benadrukken, die de meeste kansen geven tot onderlinge samenwerking op het gebied van onderwijs, en die tevens het meest geschikt zijn om grensoverschrijdende projecten te bevorderen, waarbij deelnemers uit verschillende Lid-Staten via uitwisseling, met elkaar in contact worden gebracht. Dit alles met in achtneming van de zo diverse onderwijssystemen en van de verantwoordelijkheid van de afzonderlijke Lid-Staten.

Men acht het noodzakelijk om een interculturele dimensie binnen het onderwijs te bevorderen, om de leerling voor te bereiden op het leven in een samenleving die steeds meer gekenmerkt wordt door culturele verscheidenheid en veeltaligheid.

'SOCRATES' omvat drie terreinen waarop activiteiten worden ontplooid:

  • Hoger onderwijs (ERASMUS)
  • Basis- en voortgezet onderwijs (COMENIUS)
  • Overkoepelende activiteiten op het gebied van:
    • taalvaardigheid binnen de Gemeenschap (LINGUA)
    • open onderwijs en studeren op afstand
    • uitwisseling van informatie en ervaring.

Specifieke doeleinden van het 'SOCRATES' programma zijn, onder andere (Artikel 3):

  • gevoelens van Europees burgerschap versterken door bevordering van de Europese dimensie binnen het onderwijs gebaseerd op steeds het eigen culturele erfgoed van iedere Lid-Staat;
  • bevordering van talenkennis binnen de Europese Unie, zowel kwalitatief als kwantitatief, met name wat betreft die talen die het minst gesproken en onderwezen worden, om zo uiteindelijk te komen tot
    • beter begrip en solidariteit tussen de volkeren van de Europese Unie; bevordering van de interculturele dimensie binnen het onderwijs;
    • het bevorderen van brede en intensieve samenwerking tussen onderwijsinstellingen op elk niveau binnen de Lid-Staten, om zo hun intellectueel en didactisch potentieel te verbeteren;
    • het stimuleren van mobiliteit onder docenten, teneinde daarmee de Europese dimensie in het onderwijs te versterken, en bij te dragen aan de verbetering van hun vaardigheden;
    • het stimuleren van internationale contacten tussen leerlingen binnen de Europese Unie.

1.2' NEIGHBOUR'

'NEIGHBOUR' is een acroniem voor "Nieuw educatief initiatief dat heterogeniteit en bilinguisme garandeert met in achtneming van universele regels" (New Educational Initiative Guaranteeing Heterogeneity and Bilingualism, Observing Universal Rules). 'NEIGHBOUR' is het sleutelwoord van één van de doelstellingen van het project, kort samenvat: de wenselijkheid om ook de taal van een buurland of van een regio te leren.

Het is hopelijk niet nodig de argumenten op te sommen die pleiten voor het leren van talen: binnen de EU bestaan vele resoluties en documenten over dit onderwerp als ook over het belang van de Europese dimensie binnen het onderwijs. Het voorstel om tenminste twee talen, naast de moedertaal, te leren werd op 4 juni 1986 goedgekeurd door de Raad van Ministers van Onderwijs. Zie hiertoe ook bladzijden 1 en 45 van het 'witboek' van de Europese Commissie {Brussel, 29.11.1995 COM (95) 590 def.

Ondanks de investeringen in tijd en geld die het leren van talen vereist, is gebleken dat de bereikte resultaten minder goed zijn dan verwacht, ondanks de vernieuwde onderwijsmethoden.

Deze constatering was aanleiding voor de 'Werkgroep talenprobleem in de Europese Unie' om een symposium over het talenprobleem in Europa te houden op 29 september 1993 in Brussel, in samenwerking met de 'Hanns Seidelstiftung' te Brussel en enkele leden van het Europees Parlement. In deze bijeenkomst werd door deskundigen informatie gegeven over verschillende geslaagde experimenten waarbij de doelstelling was: het onderricht in vreemde talen efficiënter en sneller te laten verlopen door taaloriënterend onderwijs te geven. Dit wil zeggen: door eerst ter oriëntatie onderricht te geven in een logisch ontworpen taal zoals Esperanto alvorens deze zelfde leerlingen een eerste vreemde taal te laten leren, wordt het leren van deze vreemde taal vergemakkelijkt en versneld. Internationale ervaringen van docenten, die deze methode hebben toegepast, bevestigen deze stelling.

Deze resultaten hebben in onderwijskringen nog veel te weinig bekendheid gekregen.

Gezien de concrete resultaten zou het goed zijn om de experimenten te herhalen, maar dan binnen de Europese Unie, wellicht in alle landen, die aangesloten zijn bij de Raad van Europa. Het 'SOCRATES'-programma biedt een uitstekend kader voor de herhaling van deze experimenten, waartoe het volgende project is beschreven.

In de volgende paragraaf vindt u de Projectbeschrijving en aansluitend een Schema met daarin een tijdstabel en een stappenplan.

[Terug][Inhoudsopgave][Verder]